આજે મોટાભાગની બહુમાળી ઇમારતો RCC ફ્રેમ છે: કૉલમ, બીમ અને સ્લેબ ભાર ઉપાડે છે, અને દીવાલો તેમની વચ્ચેની જગ્યા ભરે છે. એનાથી પ્રશ્ન બદલાઈ જાય છે. દીવાલ ઇમારતને ટેકો આપતી નથી, તેથી AAC બ્લોક અને પકવેલી ઈંટ વચ્ચેની પસંદગી વજન, ગરમી, કારીગરી અને ફ્રેમને મળે ત્યાં દીવાલના વર્તનની છે.
બે જુદી સામગ્રી
પકવેલી માટીની ઈંટ આગમાં પકવેલી માટી છે: નાની, ઘટ્ટ, દરેક કડિયાની જાણીતી, અને એવા ભઠ્ઠામાં બનેલી જેની ગુણવત્તા એકથી બીજામાં બદલાતી રહે છે. AAC બ્લોક — ઑટોક્લેવ્ડ એરેટેડ કોંક્રીટ — ફેક્ટરીમાં બનતું ઉત્પાદન છે, જે સિમેન્ટ, ચૂનો, ફ્લાય ઍશ કે રેતી અને એક એરેટિંગ એજન્ટથી બને છે અને વરાળના દબાણમાં પકવાય છે. તે નાના-નાના બંધ હવાના કોષોથી ભરેલો હોય છે, અને તેના લગભગ બધા ગુણો એમાંથી જ આવે છે.
AAC બ્લોક ઈંટ કરતાં અનેક ગણો મોટો હોય છે અને એટલા જ કદમાં લગભગ ત્રીજા ભાગનું વજન ધરાવે છે. બંને ભારતીય ધોરણોમાં આવરી લેવાયા છે — સામાન્ય પકવેલી ઈંટ માટે IS 1077 અને ઑટોક્લેવ્ડ સેલ્યુલર કોંક્રીટ બ્લોક માટે IS 2185 (ભાગ 3) — અને યોગ્ય રીતે બને અને ચણાય તો બંનેથી મજબૂત દીવાલો બને છે.
વજન
આ સૌથી સ્પષ્ટ તફાવત છે. હળવી દીવાલ તેની નીચેના બીમ, કૉલમ અને પાયા પર ઓછો ભાર મૂકે છે, અને બહુમાળી ફ્રેમમાં એ બચત સ્ટ્રક્ચરલ ડિઝાઇનમાં લઈ શકાય છે. એ ત્યારે જ ગણાય જ્યારે સ્ટ્રક્ચરલ એન્જિનિયર તે મુજબ ડિઝાઇન કરે: ઈંટ માટે ડિઝાઇન થયેલી ફ્રેમમાં પછીથી AAC વાપરવાથી ફક્ત વજન બચે છે, બીજું કંઈ નહીં.
AAC વાપરવાનું નક્કી હોય, તો ફ્રેમ ડિઝાઇન થાય તે પહેલાં સ્ટ્રક્ચરલ ડિઝાઇનરને જણાવો, પછી નહીં.
ગરમી
હવાના કોષો AAC ને ઈંટ કરતાં ઘણું સારું ઇન્સ્યુલેટર બનાવે છે. સુરત જેવી ગરમ આબોહવામાં આ પશ્ચિમ તરફની દીવાલો અને સૌથી ઉપરના માળ પર સૌથી વધુ મહત્ત્વનું છે, જ્યાં વધુ સારી ઇન્સ્યુલેટેડ દીવાલ બપોરભર ઓરડા ઠંડા રાખે છે અને એર કન્ડિશનિંગનો ભાર ઘટાડે છે.
ઈંટની તાકાત ઊલટી છે: થર્મલ માસ. જાડી ઈંટની દીવાલ ગરમી ધીમે શોષે છે અને ધીમે છોડે છે, જેનાથી દિવસભરની વધઘટ સરખી થાય છે. જે ઇમારત મોટાભાગે એર-કન્ડિશન્ડ રહે છે તેના માટે ઇન્સ્યુલેશન સામાન્ય રીતે વધુ મહત્ત્વનું છે; જે કુદરતી હવા પર આધાર રાખે છે તેના માટે ફરક બ્રોશરમાં કહ્યા કરતાં ઓછો છે.
ફ્રેમ પાસે તિરાડો
AAC દીવાલોની સૌથી સામાન્ય ફરિયાદ તિરાડો છે, અને તે લગભગ હંમેશાં કોંક્રીટ ફ્રેમ સાથેના જોડાણ પર કે લિન્ટલની સાથે હોય છે — બ્લોકની વચ્ચેથી નહીં.
- આવું કેમ થાય છે કોંક્રીટ અને AAC સુકાતી વખતે અને તાપમાન બદલાતાં જુદી રીતે હાલે છે. જ્યાં બંને મળે છે ત્યાં પ્લાસ્ટરે બે જુદી દિશામાં હાલતી સામગ્રીને જોડવી પડે છે, અને તે એ જ રેખા પર ફાટી જાય છે.
- સૂકા બ્લોક AAC ભેજ ગુમાવતાં સંકોચાય છે. યાર્ડ કે વરસાદથી ભીના બ્લોક ચણાય તો પ્લાસ્ટર પછી પણ સંકોચાતા રહે છે. તેમને જમીનથી ઊંચે, ઢાંકીને રાખવા જોઈએ અને વાપરતાં પહેલાં સુકાવા દેવા જોઈએ.
- યોગ્ય મસાલો થિન-બેડ એડહેસિવ કે AAC માટે યોગ્ય મસાલો, ઈંટ માટેનો ઘટ્ટ મસાલો નહીં. બ્લોક કરતાં ઘણો વધુ સખત જોઇન્ટ હલનચલનને તિરાડોમાં કેન્દ્રિત કરી દે છે.
- જોડાણ પર જાળી પ્લાસ્ટર પહેલાં બ્લોક અને કોંક્રીટના દરેક જોડાણ પર લગાવેલી જાળીની પટ્ટી હલનચલનને એટલી પહોળાઈમાં ફેલાવી દે છે જેટલી પ્લાસ્ટર સહન કરી શકે.
- બીમ નીચે ગૅપ સૌથી ઉપરનો થર ટૂંકો છોડીને પછી ભરાય છે, જેથી દીવાલ નમતા બીમ સાથે સખત દબાઈ ન જાય.
ઈંટની દીવાલોમાં પણ આ જ કારણે ફ્રેમ પાસે તિરાડો પડે છે, પણ ઓછી વાર અને ઓછી દેખાય તેવી. AAC ની મોટાભાગની તિરાડો કારીગરીની સમસ્યા છે, જે અટકાવવી સસ્તી છે અને પછી સુધારવી મોંઘી.
પ્લાસ્ટર, પાણી અને ફિક્સિંગ
- ઈંટને ચણતા પહેલાં પલાળવી પડે છે, નહીં તો તે મસાલાનું પાણી ખેંચી લે છે. AAC બ્લોક પલાળવા ન જોઈએ — વધુમાં વધુ સપાટી ભીની કરાય છે.
- AAC પાણી ધીમે પણ ઊંડે સુધી શોષે છે. બહારની દીવાલોને તેના માટે બનેલા પ્લાસ્ટર અને ફિનિશની જરૂર છે, અને ઇમારતની જે બાજુ ચોમાસાનો વરસાદ ઝીલે છે તેના પર સૌથી વધુ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
- AAC એટલો નરમ છે કે સહેલાઈથી કપાય અને ખાંચા પડે, જેનાથી કન્ડ્યુઇટ સરળ બને છે અને બેદરકારીથી ખાંચા પાડવા પણ. ઊંડા ખાંચા બ્લોકની દીવાલને ઈંટની દીવાલ કરતાં વધુ નબળી કરે છે.
- ભારે ફિક્સિંગ — કિચન કેબિનેટ, વૉટર હીટર, ટીવી બ્રેકેટ, ગ્રીલ — માટે એરેટેડ કોંક્રીટ માટે બનેલા એન્કર જોઈએ, અથવા પહેલેથી નક્કી કરેલું ઇન્સર્ટ. AAC માં સામાન્ય પ્લગ ભાર પડતાં નીકળી શકે છે.
કઈ યોગ્ય છે
કોઈ પણ સામગ્રી દરેક સ્થિતિમાં વધુ સારી નથી. બંને જુદી જુદી પરિસ્થિતિમાં બંધબેસે છે.
- બહુમાળી ફ્રેમમાં, જ્યાં વજન મહત્ત્વનું છે અને માળખું તે મુજબ ડિઝાઇન થયું છે, AAC સામાન્ય રીતે સમજદારીભર્યું છે.
- બપોરનો તડકો ઝીલતી કે છત નીચેની દીવાલો માટે AAC નું ઇન્સ્યુલેશન ખરો ફાયદો છે.
- ફ્રેમ વગરની લોડ-બેરિંગ ઇમારત માટે ઈંટ પરંપરાગત પસંદગી છે, અને AAC ત્યાં ત્યારે જ યોગ્ય છે જ્યારે સ્ટ્રક્ચરલ ડિઝાઇન તેના માટે કરાઈ હોય.
- જ્યાં સાઇટના કડિયા ઈંટ સારી રીતે જાણે છે અને AAC ઓછું, ત્યાં જોડાણની વિગતો લખીને આપવી અને તપાસવી જોઈએ, આદત પર ન છોડવી.
- કમ્પાઉન્ડ વૉલ, પ્લિન્થનું ચણતર અને ભીની જમીનમાં રહેતી કોઈ પણ વસ્તુ માટે ઈંટ કે નક્કર કોંક્રીટ બ્લોક વધુ સલામત પસંદગી છે.
જે પણ પસંદ થાય, નિર્ણય ડિઝાઇનના તબક્કે, માળખા અને પ્લાસ્ટરના સ્પેસિફિકેશન સાથે થવો જોઈએ — પહેલો ટ્રક આવે તે દિવસે નહીં.